Wodniczka

W naszej rodzimej faunie występują gatunki ptaków, które są zagrożone wyginięciem. Z jednej strony zdajemy sobie z tego sprawę, z drugiej nie mamy do końca świadomości jakie to zwierzęta, jak wyglądają, ile ich zostało i gdzie na terenie Polski możemy je spotkać Przykładem może być chociażby wodniczka (Acrocephalus paludicola), mały ptak z rodziny trzciniaków. Część osób pewnie nigdy o niej nie słyszało. A niestety wkrótce możemy całkowicie stracić możliwość obserwowania wodniczki. Warto więc nieco lepiej poznać ten gatunek, jego zwyczaje i środowisko życia.

Gdzie możemy spotkać wodniczki?

Wodniczki są niewielkimi ptakami wędrownymi. Przylatują do nas z Afryki od kwietnia do czerwca, natomiast z powrotem na zimowiska udają się od lipca do października. W naturalnym środowisku spotkamy je, jak wcześniej wspomniano w Polsce, ale także w części Rosji, na Węgrzech, Ukrainie, Litwie, Łotwie, Białorusi czy w Niemczech. W pierwszych latach XX wieku ptaki te można było zaobserwować na znacznie rozleglejszym obszarze Europy oraz w zachodniej Azji (gdzie do tej pory odnotowuje się niewielkie populacje wodniczek). Powodem ich wymierania jest przede wszystkim utrata naturalnych siedlisk, w których ptaki mogą zakładać gniazda i wychowywać młode. Wodniczki preferują tereny podmokłe, ale niezbyt mocno zarośnięte – łąki, bądź torfowiska. Na terenie naszego kraju można je spotkać między innymi w Dolinie Baryczy, na Bagnach Biebrzańskich, w dolinie rzeki Narwii, czy Świny.

Jak wygląda wodniczka?

Ptaki z tego gatunku można uznać za niepozorne, ale dzięki temu trudniej je dostrzec a tym samym łatwiej mogą zapewnić sobie bezpieczeństwo. Zarówno samica jak i samiec mają ubarwienie jasno brązowe, płowe z jaśniejszymi i ciemniejszymi paskami (brak dymorfizmu płciowego). Od spodu ciało jest jaśniejsze, z widocznymi kreskami. Przy górnej powiece widoczna jest wyraźna, biała brewka. Ten pasek jest cechą charakterystyczna gatunku i pozwala z łatwością odróżnić wodniczkę od popularnej rokitniczki (zdarza się z powodu podobnych wymiarów ciała i ubarwienia gatunki te są ze sobą mylone podczas obserwacji).

Dziób jest charakterystyczny, jak u wszystkim ptaków polujących na owady, czyli stosunkowo długi i ostry. Dzięki temu wodniczki mogą bez trudu łapać swoją zdobycz. Wodniczki są ptakami o delikatnej posturze, mierzą zaledwie trzynaście centymetrów, przy rozpiętości skrzydeł dochodzącej do dziewiętnastu centymetrów. Średnia masa ciała ptaków z tego gatunku oscyluje w okolicach dwunastu gram.

Z uwagi na maskujące upierzenie i małe rozmiary wodniczki mogą być trudne w obserwacji.

Kiedy wodniczki odbywają toki?

Wodniczki nie są wiernymi towarzyszami życia – można uznać, że w ogóle nie tworzą par. Samce starają się zwabić potencjalne partnerki za pomocą śpiewu, swoje serenady wyśpiewują podczas zachodów słońca. Samice, bez pomocy partnerów budują gniazda, wykorzystując przede wszystkim źdźbła turzyc, rosnących na podmokłych terenach. Gniazda ukrywają przed potencjalnymi drapieżnikami w gęstych roślinach stosunkowo nisko nad powierzchnią ziemi, bądź taflą wody. Wodniczki składają jaja w połowie maja – zazwyczaj jest ich około pięć, sześć sztuk. Co ciekawe każde z piskląt może posiadać innego ojca. Samica wysiaduje oliwkowe, nakrapiane brązowo jaja prze około dwa tygodnie. Osobniki młodociane pozostają w gnieździe przez około osiemnaście dni do dwudziestu trzech dni.

Czym żywią się wodniczki?

Wodniczki są gatunkiem w stu procentach mięsożernym. Żywią się przede wszystkim owadami, aczkolwiek nie wzgardzą tez larwami czy pajęczakami. Źródła pisane nie podają, żeby przedstawiciele tego gatunku w jakikolwiek sposób wzbogacali swoją dietę o substancje pochodzenia roślinego.

Jak wygląda ochrona wodniczek?

Wodniczka jest jedynym ptakiem śpiewającym zagrożonym wyginięciem, który zamieszkuje teren Europy. Na świecie żyje jedynie dwadzieścia tysięcy par tych ptaków. Gatunek został wpisany na Czerwoną Listę Gatunków Zagrożonych. Z uwagi na fakt, że spora część przedstawicieli tego gatunku zamieszkuje nasz kraj to właśnie na terenie Polski powinna być chroniona w możliwie jak najlepszy sposób. Z tego względu została ona objęta ścisłą ochrona gatunkową. Ponadto liczebność ptaków jest w ciągły sposób monitorowana. Dzięki dofinansowaniom z funduszu LIFE-Nature możliwe stało się wykupywanie terenów, na których ptaki występują i wyprowadzają lęgi. Duże znaczenie ma także utrzymywanie środowiska naturalnego w jego pierwotnej formie, co wiąże się z brakiem melioracji, czy też wypasem zwierząt i systematycznym koszeniem traw. Dodatkowo przywiązuje się duża wagę do tworzenia procedur prawnych, które chronią zarówno same ptaki jak i ich środowiska życia. Oczywiście ogromne znaczenie ma też edukacja i powiększanie świadomości społeczeństwo odnoście ochrony tego cennego gatunku ptaków.