Stawy Milickie: tam, gdzie natura przemawia własnym głosem

W samym sercu Doliny Baryczy rozciąga się jeden z najcenniejszych przyrodniczych obszarów w Polsce – Stawy Milickie. Ten imponujący kompleks ponad 300 stawów, zapoczątkowany już w XII wieku przez cystersów, jest dziś wyjątkowym przykładem harmonijnego współistnienia człowieka i natury. To miejsce, które od wieków tętni życiem, przyciąga miłośników przyrody, ornitologów, fotografów, rowerzystów oraz wszystkich poszukujących ciszy i ukojenia w otoczeniu dzikiej przyrody.

Stawy Milickie to jeden z najważniejszych w kraju obszarów dla ptaków wodno-błotnych. Na tych terenach można spotkać bieliki, podgorzałki, żurawie i dziesiątki innych rzadkich gatunków. O wyjątkowości kompleksu świadczą również liczne wyróżnienia — w tym nominacja do „Cudów Polski 2023” oraz wpisanie na prestiżową światową listę Living Lakes.

Dzięki wsparciu Funduszy Europejskich możliwe było przeprowadzenie szeregu działań ochronnych kluczowych dla zachowania stabilności tego unikatowego ekosystemu. Zmodernizowano groble i wyremontowano urządzenia hydrotechniczne, co istotnie wzmocniło wrażliwy układ hydrologiczny Stawów Milickich. Podjęte prace przyczyniły się do ograniczenia zarastania stawów, poprawy warunków lęgowych oraz utrzymania odpowiednich parametrów środowiskowych, zapewniając bezpieczne siedliska dla licznych populacji ptaków. W rezultacie cały kompleks zyskał większą stabilność ekologiczną i lepsze warunki do dalszego rozwoju.

Choć Dolina Baryczy oferuje ponad 1000 km tras pieszych, rowerowych, konnych i kajakowych, część obszarów Stawów Milickich pozostaje zamknięta dla ruchu turystycznego, aby chronić najcenniejsze siedliska. Jednocześnie prowadzone są liczne działania edukacyjne – m.in. pikniki ekologiczne, wyprawy FotoSafari na tereny niedostępne na co dzień czy specjalne ścieżki przyrodnicze, dzięki którym odwiedzający mogą lepiej zrozumieć potrzebę ochrony tego niezwykłego miejsca.

W ramach projektu powstał także wyjątkowy album fotograficzny prezentujący chronione gatunki ptaków zamieszkujących rezerwat „Stawy Milickie”. Zdjęcia, wykonane przez Agnieszkę Florczyk, ukazują bogactwo i różnorodność tutejszej awifauny. Album ten można obejrzeć właśnie tutaj, stanowi on piękne dopełnienie opowieści o unikatowej przyrodzie tego obszaru.

Działania zrealizowane dzięki projektowi to przykład, jak odpowiedzialne gospodarowanie i długofalowe planowanie mogą wspierać ochronę przyrody. Stawy Milickie pozostają symbolem świadomej troski o środowisko — miejscem, gdzie natura mówi własnym głosem, a człowiek ma szansę nauczyć się go słuchać.

Jak zachowywać się na szlakach Doliny Baryczy?

Rezerwat „Stawy Milickie” i obszar Specjalnej Ochrony Ptaków Natura 2000 „Dolina Baryczy” to jedne z najcenniejszych ostoi ptaków w naszym kraju i w Europie.

Odwiedzając Dolinę Baryczy należy bezwzględnie przestrzegać zakazów wstępu na tereny chronione przez rezerwat „Stawy Milickie”. Nie uprawnione wejście na teren objęty rezerwatem grozi karą aresztu lub grzywny -  podstawa prawna: art. 15. ust.1. w zw. z art. 127 pkt 1 lit. b)ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (j.t.: Dz.U.z 2009r. Nr 151, poz.1220 ze zm.).

Stawy Milickie to również największy w Europie kompleks stawów hodowlanych, które są własnością prywatną i chroni je Ustawa o Rybactwie Śródlądowym. Nieuprawnione wejście na ich teren grozi karą grzywny - podstawa prawna: art. 13 ust. 2 w zw. z art. 27a pkt 5 ustawy z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym (j.t.:Dz.U.2009.189.1471 ze zm.).

Stawy Milickie to niezwykle cenne dziedzictwo przyrodnicze, odwiedzając te tereny nie tylko trzeba przestrzegać prawa, ale warto dbać o pozostawienie ich w nienaruszonym stanie, poruszając  się tylko wyznaczonymi szlakami turystycznymi i to zgodnie z ich przeznaczeniem.

Odwiedzający rezerwat poza wyznaczonymi trasami często nieświadomie przyczyniają się do strat w lęgach ptaków lub niepokoją je na żerowiskach. Dlatego warto wiedzieć na jakie niebezpieczeństwa możemy narazić ptaki podczas wędrówki po stawach, kiedy wkraczamy na teren za szlabanem:

– Sezon lęgowy to najbardziej niebezpieczny dla ptaków okres – niepokojone porzucają lęgi, a strata czasu i energii, może spowodować, że nie zdążą się rozmnożyć.

– Płoszenie wysiadujących ptaków powoduje zaziębianie jaj oraz narażenie na zniszczenie lęgu przez drapieżniki. Straconego lęgu mogą nie zdążyć powtórzyć w sezonie lęgowym.

– Ptaki krukowate rabują odkryte gniazda, z których ptaki zostały spłoszone przez ludzi.

– Wchodzenie do kolonii lęgowych wywołuje panikę, a ta przyczynia się do zwiększonej śmiertelności piskląt.

– Płoszenie ptaków wodzących młode powoduje rozbijanie rodzin oraz narażanie piskląt na atak drapieżników.

– Przedwczesne opuszczanie gniazd przez  młode ptaki (błotniaki stawowe, bąki, bączki) grozi ich śmiercią.

– Okres dyspersji polęgowej i wędrówek - płoszenie żerujących i odpoczywających ptaków powoduje stratę ich energii.

Odwiedzając Dolinę Baryczy pamiętaj o przestrzeganiu przepisów  o ochronie przyrody, szanuj zakaz wstępu na obręby hodowlane, które są własnością prywatną i pamiętaj o 10  ważnych zasadach nawet jeśli poruszasz się po udostępnionych ścieżkach:

1. Rezerwat to ostoja zwierząt. Jesteś tu gościem, zachowaj odpowiedni dystans, nie płosz gospodarzy i nie rób im krzywdy.
2. Rośliny i grzyby są pod ochroną, pozwól im rosnąć w spokoju.
3. Poruszanie się samochodem dozwolone jest tylko na drogach publicznych – stosuj się do regulacji ruchu drogowego i respektuj zakazy wjazdu.
4. Stawy nie są otwartym łowiskiem – ryby możesz łowić tylko w specjalnie wyznaczonych miejscach.
5. Stawy są domem roślin i zwierząt, a nie kąpieliskiem.
6. Ogień może być dla przyrody wielkim zagrożeniem – ogniska można palić wyłącznie w specjalnie do tego wyznaczonych miejscach.
7. Zachowaj ciszę – hałas płoszy mieszkańców tej krainy, pamiętaj również, że inni odwiedzający przyjeżdżają tu, aby uciec od zgiełku.
8. Zabierz swoje śmieci ze sobą – zostaw krainę stawów czystą.
9. Pamiętaj także o odpowiednim ekwipunku, wygodnych butach i stroju oraz prowiancie.
10. Nie staraj się zobaczyć lub fotografować ptaków za wszelką cenę (niezależnie od okoliczności).

Tytuł projektu: Zachowanie bioróżnorodności obszarów chronionych rezerwatu przyrody „Stawy Milickie" oraz obszaru NATURA 2000
Beneficjent: Stawy Milickie S.A.
Wartość projektu: 14 002 012,11 zł
Dofinansowanie UE: 9 801 408,48 zł