Zielonka

Na obszarze Polski występuje bardzo wiele gatunków ptaków zamieszkujących brzegi jezior, stawów i tereny nadrzeczne. Większość z nich uda nam się dostrzec, jeśli wybierzemy się chociażby do Doliny Baryczy i spędzimy trochę czasu w jednej z czatowni. Są jednak gatunki, które bardzo trudno zaobserwować, nawet będąc doskonale ukrytym wśród szuwarów. Jednym z nich jest zielonka (Zapornia parva), zwana także kureczką zieloną. Jej dostrzeżenie jest utrudnione, ponieważ ptaki te zamieszkują tereny najgęściej porośnięte roślinnością przybrzeżną a dodatkowo aktywne są przede wszystkim wieczorem i nocą. W trakcie dnia zazwyczaj ukrywają się i znacznie ograniczają swoją aktywność.

Gdzie mieszkają zielonki?

Kureczki zielonki występują niemal w całej Europie Wschodniej i Środkowej, przedstawicieli gatunku można spotkać także na Kaukazie, u wybrzeży morza Kaspijskiego, w Chinach czy Kazachstanie. Nie znaczy to jednak, że ptaki te są tak szeroko rozpowszechnione i występują pospolicie. Przyglądając się mapie przedstawiającej rozmieszczenie zielonki zauważyć można, że występuje ona wyspowo.

Dodatkowo jest ptakiem migrującym – zimy spędza przede wszystkim w ciepłych rejonach Europy Południowej (basen morza Śródziemnego), w Afryce i na Bliskim Wschodzie. Do Polski kureczki przylatują w kwietniu i maju, ich rozmieszczenie jest również wyspowe i obejmuje przede wszystkim niżowe tereny – najłatwiej je spotkać w dolinie rzeki Biebrzy, Odry czy Baryczy. Zielonki wybierają siedliska bardzo gęsto porośnięte roślinnością przybrzeżną (trzcinami, sitowiem, tatarakiem, turzycami lub wysokimi trawami). Jest to jeden z powodów przez które tak trudno ją zaobserwować. Ptaki zaczynają odlatywać na zimowiska już w sierpniu, niemniej ostatnie osobniki migrują dopiero w październiku.

Jak wygląda kureczka zielonka?

Zielonki są niewielkimi ptakami, których wielkość można porównać do powszechnie występujących kwiczołów, czy szpaków. Co ciekawe ich wymiary są dość zmienne i trudno je jednoznacznie określić. Przeciętnie podaje się, że długość ciała wynosi między siedemnaści a dwadzieścia centymetrów, rozpiętość skrzydeł dochodzi niemal do czterdziestu centymetrów. Najbardziej zmiennym parametrem w przypadku tego kureczki zielonej jest waga. Najlżejsze osobniki ważą zaledwie trzydzieści gram, najcięższe przekraczają wagę siedemdziesięciu gram. Poza znacznymi różnicami w wielkości poszczególnych ptaków u kureczki zielonki występuje również dymorfizm płciowy. Samce mają brązowe, czarno nakrapiane grzbiety. Reszta ciała jest stalowoniebieska. Jak to często bywa w przypadku ptaków mają bardziej strojne upierzenie niż partnerki. Samice nie są tak intensywnie wybarwione, a brzuch ma barwę kremową. Nogi zarówno u samców jak i u samic są zielonkawe, dzioby czerwonawe u nasady - w pozostałej części zielono-żółte. Osobniki młodociane mają upierzenie szarobrązowe, podobnie jak dziób, który jest brązowy. Pisklęta porośnięte są czarnym puchem i posiadają biały dziób.

Jak wygląda gniazdo zielonki i ile składa jaj?

Toki u kureczek są trudne do zaobserwowania, ponieważ jak wspomniano, ptaki prowadzą bardzo skryty tryb życia. Można jednak usłyszeć charakterystyczne nawoływania godowe samców. Gatunek ten ma rozwinięty instynkt terytorialny i poszczególne pary zawzięcie bronią zajętego wcześniej obszaru. Ptaki budują gniazdo zawieszone pomiędzy łodygami trzcin, nawet ponad metr nad taflą wody, zazwyczaj jednak bezpośrednio nad wodą. Rodzice dbają by było ono jak najmniej widoczne, co zapewnia dodatkowe bezpieczeństwo lęgu. Samo gniazdo składa się ze źdźbeł traw i części innych roślin.

Po skończonej pracy samiec zazwyczaj przygotowuje kolejne gniazdo. Można je uznać za awaryjne – młode korzystają z gniazd zamiennie. Samica kureczki składa przeważnie składa jaja raz w roku, rzadko dwa razy. Jest ich od czterech do maksymalnie dziewięciu – jaja są lekko żółte w ciemniejsze cętki. Po około trzech tygodniach wysiadywania wykluwają się pisklęta. Młode po tygodniu rozpoczynają prawdziwe życie poza gniazdem. Latać zaczynają po mniej więcej ośmiu tygodniach od wyklucia.

Czym żywią się kureczki zielone?

Dieta zielonek obejmuje przede wszystkim pokarm zwierzęcy. W ich menu znajdziemy wszelkiego rodzaju owady, pajęczaki, larwy oraz bezkręgowce. Poszczególne posiłki uzupełniane są nasionami. Ptaki te wyszukują pokarmu w sposób czynny – brodząc w przybrzeżnych wodach, na nawet nurkując.

Czy zielonki podlegają ochronie?

Na terenie naszego kraju kureczki zielone są objęte ścisłą ochroną gatunkową. Została również wpisana do Czerwonej Księgi Zwierząt. Głównym zagrożeniem dla gatunku jest utrata naturalnych siedlisk, w których ptaki mogłyby się swobodnie rozmnażać. Powodem jest osuszanie coraz większych połaci podmokłych terenów. Problem ten jest dość powszechny i dotyczy wielu gatunków żyjących na podmokłych łąkach, bagnach czy zarośniętych brzegach zbiorników wodnych.