Trzcinniczek

Wśród polskich ptaków są takie, które widział dosłownie każdy. Nawet malutkie dzieci potrafią odróżnić wróbla od bociana czy łabędzia od gołębia. Są jednak gatunki mniej znane a nawet na tyle niepozorne, że nawet przebywając w najbliższym otoczeniu człowieka są niemal niedostrzegalne. Jednym z nich jest trzcinniczek zwyczajny, nazywany też trzcionką (Acrocephalus scirpaceus).

Gdzie spotkamy trzcinniczki w naturze?

Trzcinniczki są ptakami odbywającymi cykliczne wędrówki. Spotkamy je między innymi w Europie, części kontynentu azjatyckiego, a w czasie zimy udają się do gorącej Afryki. Z uwagi na występowanie wyróżniono kilka podgatunków:

• Acrocephalus scirpaceus scirpaceus – czyli trzcinniczek zwyczajny występuje przede wszystkim w Europie, ale spotkamy go również w części kontynentu afrykańskiego,
• Acrocephalus scirpaceus avicenniae – trzcinniczek arabski jest mieszkańcem terenów położonych nad basenem morza Czerwonego,
• Acrocephalus scirpaceus fuscus – trzcinniczek oliwkowy jest mieszkańcem Rosji, Iranu, Kazachstanu a także Egiptu.

W naszym kraju trzcionki pojawiają się na przełomie kwietnia i maja, natomiast odlatują w sierpniu bądź wrześniu. Zamieszkują przede wszystkim tereny niżowe. Są związane z obszarami mocno zarośniętymi przez trzciny i pałki wodne, czyi stawami, małymi oczkami wodnymi, rowami melioracyjnymi czy podmokłymi łąkami.

Jak rozpoznać trzcinniczka zwyczajnego?

Jak już wcześniej wspomniano trzcinniczki pospolite są bardzo niepozorne z wyglądu, co więcej są też gatunkiem o niewielkich rozmiarach. Wśród ptaków nie występuje dymorfizm płciowy – samiec i samice ubarwione są jednakowo. Od spodu ciała pióra są białe, z wierzchu ptaki mają umaszczenie oliwkowe, przechodzące w tylnej części ciała w kolor niemal pomarańczowy. Nad oczami rysuje się kremowa brew. (Z powodu ubarwienie oraz rozmiarów bywa mylony z trzciniakiem zwyczajnym i łozówką). Nogi są ciemne, dzioby żółtawe. Młode trzcinniki przypominają osobniki dojrzałe jednak ich ubarwienie jest nico bardziej oliwkowe.

Ptaki osiągają średnią długość zaledwie trzynastu centymetrów. Rozpiętość skrzydeł to koło dziewiętnaście centymetrów. Jako średnią masę ciała podaję się wartość trzynastu gram. Łatwo można wysnuć wniosek, ze z uwagi na ubarwienie, doskonale współgrające z otoczeniem w jakim ptaki przebywają oraz niewielkimi rozmiarami są one dość trudne do zauważenie i z całą pewnością nie rzucają się w oczy. (Warto jednak nadmienić, że trzcinniczka dużo łatwiej usłyszeć niż zobaczyć – przebywając nad stawami, czy w pobliżu zarośniętych rowów często da się usłyszeć charakterystyczny, dźwięczy szczebiot tych ptaków. Samce są bardzo wytrwałe, jeśli chodzi o śpiew. Często nie przestają przez cały dzień a nawet przeciągają swoje świergoty do późnej nocy.)

Gdzie wychowują się trzcinniczki?

Samice trzcinniczków wkładają dużo pracy w budowę gniazda. Konstrukcja przypomina pleciony koszyk i jest zawieszona na pędach trzcin, koło pół metra nad lustrem wody. Ptaki moczą długie źdźbła trzcin oraz włókna innych roślin a następnie owijają na sąsiadujących ze sobą łodygach trzcin, bądź pałek wodnych. W jednym sezonie na ogół wyprowadzany jest jeden lęg, aczkolwiek zdarza się, że samice powtórnie składają jaja. Ich skorupki są w kolorze blado zielonym, pokryte szarymi plamami. W gnieździe znajdziemy od trzech do maksymalnie pięciu jaj. Są one wysiadywane zarówno przez samicę jak i przez samca. Po zaledwie dwunastu dniach wykluwają się młode, które równie szybko opuszczają gniazdo.

Warto zaznaczyć, że trzcinniczki stosunkowo często padają ofiarą podstępnych kukułek, które składają jaja do ich gniazd.

Samce trzcinniczków nie słyną również z wierności jednej partnerce. Dochodzi do sytuacji, kiedy mają pod swoją opieką dwa a nawet trzy gniazda. Dość powszechnie zaniedbują wtedy młodsze potomstwo i w całości skupiają swoją uwagę na gnieździe, w którym pisklęta wykluły się ako pierwsze.

Jak wygląda codzienna dieta trzcinniczków pospolitych?

Dietę trzcinniczków bez wątpienia można uznać za bardzo monotonną. Żywią się przede wszystkim upolowanymi przez siebie niewielkimi owadami. Trzeba przyznać, że na podmokłych terenach nie trudno o komary czy różnego rodzaju drobne muszki. Zdarza się, że do swojego jadłospisu włączają drobne bezkręgowce, które również dość łatwo można spotkać w nadwodnych szuwarach. Bardzo, rzadko zazwyczaj jesienią urozmaicają swoje codzienne posiłki owocami.

Czy trzcinniczek zwyczajny jest czymś zagrożony?

Podobnie jak większość ptaków, których naturalnym środowiskiem są tereny podmokłe i gęsto zarośnięte roślinnością nadwodną trzcinniczek cierpi z powodu stale zmniejszających się terenów, na których mógłby spokojnie żyć i się rozmnażać. Dodatkowym problemem z jakim muszą się zmierzyć ptaki jest wypalanie trzcin. Niestety w efekcie takiego działania bardzo często dochodzi do niszczenia gniazd ptasich i śmierci osobników młodocianych. Na terenie naszego kraju objęty jest ścisłą ochroną gatunkową, został wymieniony w Dyrektywie ptasiej.