Rybitwa czarna

W Dolinie Baryczy występuje kilku przedstawicieli rybitw, należących do rodziny mewowatych. Jednym z nich jest rybitwa czarna, zwana też żałobną (Chlidonias niger). Pomimo, że ptaki te kojarzą się przede wszystkim z terenami nadmorskimi, to można je spotkać raczej w innych rejonach Polski. Niestety są coraz rzadsze i żeby gatunek mógł przetrwać konieczne jest zapewnienie mu maksymalnej możliwej ochrony.

Gdzie spotkamy rybitwę czarną?

Rybitwy żałobne należą do ptaków wędrownych. Spotkamy je niemal na całym globie. Z uwagi na występowanie gatunek podzielona na dwa podgatunki:

• Chlidonias niger niger – spotykana jest przede wszystkim na umiarkowanych pod względem klimatu terenach Europy ( w tym w Polsce), niemniej można ją spotkać również w Azji. Na zimowiska udaje się do zachodniej części kontynentu afrykańskiego.
• Chlidonias niger surinamensis – nazywana rybitwą okopconą, zamieszkuje Amerykę Północną. Natomiast w czasie zim można ją spotkać w Ameryce Środkowej oraz Południowej.

Na swoje siedliska wybierają przede wszystkim doliny rzek, tereny zabagnione, oczka wodne. Jedynie podczas przelotów można je spotkać na nadmorskich plażach.

Jak wygląda rybitwa żałobna?

Z wygląda samiec i samica są bardzo podobne (brak dymorfizmu płciowego). Jedynie w czasie godów można dostrzec niewielkie różnice w upierzeniu – samice są zwykle jaśniejsze. Nazwa gatunkowa jest odzwierciedleniem ich wyglądu. Ptaki są koloru szarego,przechodzącego w czarny. Jedynie pod skrzydłami i pod ogonem można dostrzec jaśniejsze upierzenie. Nogi rybitwy żałobne są czerwonobrązowe. Wokół oczu można zauważyć ciemniejszą obwódkę. Młode ptaki są podobne do dorosłych – jedyną różnicą się ciemne plamy na grzbiecie i skrzydłach. Pisklęta są pokryte charakterystycznymi kropkami.

Długość ciała przeciętnego ptaka wynosi od dwudziestu trzech do dwudziestu ośmiu centymetrów, rozpiętość skrzydeł waha się w granicach pięćdziesiąt pięć – sześćdziesiąt pięć centymetrów. Waga ciała jest dosyć zmienna. Najmniejsi przedstawiciele gatunku ważą około pięćdziesięciu gram, najwięksi dochodzą do dziewięćdziesięciu gram. Są to więc spore i łatwe do zaobserwowania różnice.

Jak przebiega rozmnażanie u rybitwy czarnej?

Rybitwy gniazdują w koloniach od bardzo małych liczących jedynie kilka par, po stosunkowo duże – nawet kilkaset osobników. Przedstawiciele tego gatunku wyprowadzają tylko jeden lęg w roku. Do rozmnażania przystępują stosunkowo późno – dopiero na przełomie maja i czerwca. Podczas toków ptaki nie wykonuję specjalnie zjawiskowych podniebnych akrobacji, ani nie wykonują spektakularnych pieśni. W czasie toków owszem latają bardziej intensywnie niż w pozostałym okresie roku – wykonują przelotu to wznosząc się w powietrze, to opadając. Są gatunkiem monogamicznym.

Gniazda budowane są przede wszystkim na powierzchni wody – zasadniczo są to kopce z różnego rodzaju roślin. Niestety gniazda nie są dopracowane do perfekcji pod względem budowy, z tego względu zdarza się, że z powodu wadliwej konstrukcji ptaki tracą złożone jaja, a nawet młode. Samica składa zazwyczaj dwa lub trzy jaja, o brązowawych nakrapianych skorupkach. Wysiadywane są zarówno przez samca jak i przez samicę. Po około dwóch tygodniach wykluwają się pisklęta. Po około miesiącu od opuszczenia jaj zaczynają latać, niemniej również wtedy pozostają pod opieką dorosłych ptaków i chętnie przyjmują ofiarowany przez rodziców pokarm.

Jaki pokarm preferuje rybitwa żałobna?

Rybitwy preferują pokarm pochodzenia zwierzęcego. Są do przede wszystkim drobne bezkręgowce – owady zamieszkujące tereny nadwodne, larwy, pająki, pijawki. Niemniej nie wzgardzą również większą zdobyczą, chociażby mniejszymi rybami czy płazami (również kijanki uznawane są za smaczne urozmaicenie codziennej diety). Pokarm zdobywa zazwyczaj w locie, albo zatrzymuje się w powietrzu nad taflą wody i pikując w dół spada na zauważoną wcześniej ofiarę. Trzeba jednak podkreślić, że rybitwa nie nurkuje a jedynie zanurza dziób pod powierzchnią wody.

Co grozi rybitwie czarnej?

Rybitwa żałobna jest coraz rzadziej spotykana na terenie naszego kraju. Z tego względu została objęta ścisłą ochroną gatunkową. Dodatkowo podlega ochronie czynnej. Powinniśmy mieć świadomość, że obowiązuje zakaz obserwowania, czy uwieczniania na zdjęciach ptaków. Ma to na celu zagwarantowanie im maksymalnej ochrony i spokoju. Podstawowym problemem dotykającym ten gatunek ptaków jest niszczenia naturalnych siedlisk, które nasiliło się szczególnie po zakończeniu II Wojny Światowej. Wtedy coraz popularniejsze stało się meliorowania podmokłych łąk i osuszanie terenów zabagnionych. W związku z tym ptaki zaczęłu pojawiać się na terenach stawów hodowlanych czy sztucznych zbiornikach wodnych – w tych miejsach brakuje jednak wysepek, na których rybitwy mogą się gnieździć i wychowywać młode.