Remiz zwyczajny

Ptaki strefy nadwodnej kojarzą nam się przede wszystkim z łabędziem krzykliwym, kaczką krzyżówką czy perkozem dwuczybym. Wynika to głównie z faktu, że gatunki o większych rozmiarach, czy intensywniej i jaskrawiej wybarwione łatwiej dostrzec i zapamiętać. Tymczasem w naszym środowisku istnieje wiele innych ptaków zamieszkujących brzegi stawów i rzek, które warto poznać. Jednym z nich jest remiz zwyczajny (Remiz pendulinus).

Gdzie najłatwiej spotkać remiza?

Remizy zwyczajne są ptakami wędrownymi. Do Polski przylatują z zimowisk zazwyczaj w marcu i kwietniu – zimują przede wszystkim na ciepłym południu kontynentu europejskiego, w Azji Mniejszej a nawet Chinach, Indiach czy Iranie. Z Europy wylatują we wrześniu, październiku a zdarza się, że dopiero w listopadzie. Ze względu na względu na występowanie gatunek podzielono na kilka podgatunków:

• Remiz pendulinus pendulinus – zamieszkuje nasze rejony, czyli Europę, aż po Kaukaz, Ural i granicę zachodniej Turcji,
• Remiz pendulinus menzbieri – jest spotykany głównie na obszarze Turcji i Syrii,
• Remiz pendulinus caspius – można go spotkać w Rosji i części Kazachstanu,
• Remiz pendulinus jaxarticus – jest obserwowany na terenie wschodniego Uralu, północy Kazachstanu, w części Syberii.

W Polsce remiza zwyczajnego spotkamy przede wszystkim w miejscach rzadziej uczęszczanych przez ludzi. Nad zarośniętymi brzegami stawów, jezior, na podmokłych połaciach łąk. Zdarza się, że ptaki te budują gniazda wśród bagien i torfowisk.

Jak wygląda remiz zwyczajny?

Remizy nie są ptakami szczególnie barwnie upierzonymi, nie posiadają też spektakularnych czubków czy długich ogonów. Przeważająca część ciała jest szarawa z widocznym nieco rudym nalotem. Charakterystycznym elementem upierzenia pozwalającym łatwo odróżnić remiza od innych gatunków jest czarna opaska na oku. U ptaków w locie można zauważyć, że sterówki i lotki są nieco ciemniejsze – ciemno brązowawe, z nieco rozjaśnionymi brzegami. Samice są nieznacznie jaśniejsze od swoich partnerów, natomiast młode osobniki można rozpoznać po brązowej, a nie czarnej, prędze na oku.

Jeśli chodzi o wielkość to są one podobne do wróbli i sikorek. Osiągają około jedenastu centymetrów długości, przy rozpiętości skrzydeł rzadko przekraczającej siedemnaście centymetrów. Ważą jedynie dziewięć gram. Z uwagi na swoją niewielką masę ciała i wymiary remizy są ptakami bardzo zwinnymi. Bez najmniejszych problemów przemieszczają się w gęstych nadwodnych zaroślach a nawet zwisają głowami w dół podczas spacerów po pniach drzew.

Skąd się wzięła nazwa remiz?

Remiz jest słowem pochodzącym z języka łacińskiego i oznacza „rzemieślnik”, natomiast pendulinus tłumaczy się jako „wiszący”. Ma to związek z budowanym przez remizy gniazdem – można je uznać za luksusową rezydencję w porównaniu z gniazdami wielu innych gatunków ptaków. Remizy budują misterną konstrukcję przypominającą worek (kształt określany także jako łezka, albo kropla wody) zawieszony nad taflą wody. Do budowy wykorzystują materiał roślinny w tym miękkie „kotki” z topól oraz wierzb. Budową zajmują się jedynie samce remizów a cały proces trwa około trzy tygodnie. Ptaki bardzo dobrze ukrywają swoje domostwa wśród roślin, często dopiero jesienią, kiedy drzewa i krzewy zgubią liście udaje się je dostrzec.

Samica składa jaj raz, bądź dwa razy w ciągu roku (w maju oraz czerwcu). Bardzo zróżnicowana jest ilość jaj – zdarzają się legi z jedynie jednym potomkiem, ale ich liczba może wynosić nawet dziesięć. Wysiadywanie białych jaj trwa około dwóch tygodni, przy czym funkcję tą przyjmuje wyłącznie jeden z rodziców. Po wykluciu pisklęta są karmione zarówno przez samca jak i przez samicę. Młode ptaki pozostają w gnieździe przez około dwadzieścia dni, niemniej przez kolejne tygodnie powracają się niego.

Czy remizy mają jakieś specjalne preferencje pokarmowe?.

Okazuje się, że pomimo zamieszkiwania w prawdziwym ptasim pałacu remizy mają zupełnie przeciętne preferencje pokarmowe. Żywią się przede wszystkim owadami i pajęczakami, nie wzgardzą mszycami a do ich codziennej diety wchodzą również nasiona (szczególnie po zakończeniu lata można dostrzec, że ptaki znacznie częściej sięgają po pokarm pochodzenia roślinnego). Dzięki dużej zwinności ptaki nie mają najmniejszych problemów z aktywnym polowaniem na muchy, komary czy inne drobne owady.

Czy remizy podlegają ochronie?

Na terenie naszego kraju remizy zwyczajne podlegają ścisłej ochronie gatunkowej – są również wymienione w Dyrektywie Ptasiej. W związku z czym nawet, gdy uda nam się dostrzec misternie wykonane gniazdo, wiszące na pojedynczej gałązce musimy uszanować spokój ptaków i nie niepokoić ich. Tak jak w przypadku większości gatunków, szczególnie tych zamieszkujących różnego rodzaju siedliska nadwodne, podstawowym problemem remizów jest coraz mniejsza ilość miejsc w których mogą gniazdować. Podmokłe, łąki i bagna są coraz częściej wysuszane, a zarośnięte dotychczas brzegi stawów koszone.