Nur czarnoszyi

Na terytorium Polski możemy spotkać trzy spośród pięciu gatunków nurów. Są to nur czarnoszyi, nur rdzawoszyi oraz nur lodowiec. Wszystkie trzy spotykane są u nas przede wszystkim podczas migracji, niemniej nura czarnoszyjego można zauważyć na przykład w Dolinie Baryczy oraz na wybrzeżu morza bałtyckiego. Nie jest to gatunek powszechnie u nas spotykany, dlatego warto go wypatrywać i traktować jako ciekawego gościa na naszych krajowych akwenach wodnych. W Polsce nie spotkamy nura białodziobego oraz nura pacyficznego.

Występowanie i preferowane siedliska

Nury czarnoszyje zamieszkują głównie chłodne rejony Europy (najliczniejszych przedstawicieli tego gatunku spotkamy w Norwegii, Finlandii i Szwecji), Azji oraz Ameryki Północnej – w północnych częściach tych kontynentów. Na zimowiska latają nad Morze Śródziemne, ale także nad Bałtyk, czy Morze Północe, w rejony o nieco łagodniejszym klimacie. Wybierają przede wszystkim miejsca, gdzie znajdują się rozległe jeziora, stawy hodowlane, sztuczne zbiorniki wodne – nury są ptakami terytorialnymi, które lubią mieć spory obszar jedynie dla siebie. Można dotrzeć do informacji, że niegdyś był to ptak gniazdujący na obszarze północnej Polski, obecnie jedynie gatunek migrujący i niezbyt często spotykany.

Cechy charakterystyczne gatunku

W ciągu roku nura czarnoszyjego możemy zobaczyć w szacie spoczynkowej i nieco bardziej strojnym upierzeniu godowym – wygląd samca i samicy jest identyczny, nie występuje dymorfizm płciowy. W czasie zimy ptaki są skromniej upierzone – szarobrązowe. Poza spodem ciała, który jest biały. W trakcie toków przybierają nico bardziej strojne ubarwienie - pióra na głowie i szyi są popielate, wierzch ciała czarny z jaśniejszą, pręgowaną plamą w okolicy łopatek. Również na szyi pojawia się charakterystyczna plama z pasami w kolorze czarnym i białym. Dziub nurów jest stosunkowo krótki, w kolorze szarym, umożliwiający chwytanie pożywienia pod wodą. Nogi doskonale przystosowane do pływania – z dużymi płetwami. Niestety dużo gorzej sprawdzają się przy pieszych wędrówkach – na lądzie nury poruszają się ociężale, również start do lotu nie jest najprostszy dla posiadaczy dużych płetw.

Przeciętnie nury osiągają nieco ponad sześćdziesiąt centymetrów długości, rozpiętość skrzydeł to średnio sto piętnaście centymetrów a masa ciała waha się pomiędzy dwoma a trzema kilogramami. Są to więc ptaki stosunkowo pokaźne, o zbitej budowie ciała oraz stosunkowo dużej masie, wielkościowo zbliżone do gęsi. Z całą pewnością z uwagi na duże rozmiary są łatwe do zauważenia, kiedy pojawią się na zbiorniku wodnym, również z racji ubarwienia.

Jak wyglądają toki u nurów czarnoszyich?

Nury czarnoszyje są ptakami bardzo wiernymi. Najczęściej dopierają się w pary raz na całe życie. Również gniazdo budowane jest zawsze w tym samym miejscu. Jego przygotowaniem zajmuje się samiec. Nie jest to konstrukcja specjalnie dopracowana – kopczyk powstaje z mchów, traw i innych roślin. Zawsze budowany jest bardzo blisko lustra wody, dzięki czemu młode osobniki maja możliwość szybkiej ucieczki, jeśli w pobliżu pojawi się jakiekolwiek zagrożenie. Co ciekawe samiec buduje także dodatkowe gniazda, najprawdopodobniej dla zmylenia drapieżników. Nie jest to zbyt częsta taktyka zapewnienia rodzinie bezpieczeństwo, stosowana u ptaków.

Samica składa jaja raz w roku, przeciętnie dwa, o brązowawej, ciemno nakrapianej skorupce. Samica samodzielnie je wysiaduje przez około trzydzieści dni. Po wykluciu pisklęta przez trzy dni zostają w gnieździe, po czym zaczynają zwiedzać z rodzicami najbliższą okolicę (często przemieszczają się na grzbiecie dorosłych osobników), co nie znaczy, że same są kiepskimi pływakami. Po około dwóch miesiącach osobniki młodociane są całkowicie samodzielne – potrafią łowić ryby i latać. Na przełomie października i listopada udają się na zimowiska, w rejony o nieco łagodniejszym klimacie. W drugim lub trzecim roku życia są gotowe do rozrodu.

Co lubią jeść nury?

Nury odżywiają się głównie rybami, rzadziej polują na żaby, skorupiaki, mięczaki czy różnego rodzaju bezkręgowce żyjące w toni wodnej. Aby zdobyć pokarm bardzo często zapuszczają się daleko od miejsca, w którym przebywają. Są doskonałymi nurkami (jak sama nazwa wskazuje) bez wysiłku zanurzają się nawet do pięćdziesięciu metrów pod wodę i mogą pod nią zostawać maksymalnie trzy minuty. Z cała pewnością jest to gatunek, który dużo lepiej pływa niż lata. Nie zmienia to jednak faktu, że podczas migracji przebywają znaczne odległości.

Ochrona gatunku

Jeszcze na przełomie XIX i XX wieku nury czarnoszyje gnieździły się na terytorium Polski, obecnie jedynie przelatują w trakcie migracji. W związku z tym objęte są ścisłą ochroną na terenie naszego kraju. Gatunek sam w sobie nie jest zagrożony wymarciem.

Sporo osobników ginie podczas nurkowania, ponieważ ptaki zaplątują się w sieci rybackie.