Krzyżówka

Kaczka krzyżówka jest królową naszych, polskich stawów, jezior czy małych śródlądowych oczek wodnych. Spotkamy ją dosłownie wszędzie – w dużych miastach, w wioskach i podczas pieszych wycieczek do Doliny Baryczy. A z uwagi na ładne upierzenie (szczególnie ozdobne u samców w okresie toków) i dużą odwagę, jeśli chodzi o kontakty z ludźmi jest ulubienicą zarówno dzieci jak i osób starszych. Właśnie dlatego, że widzimy ją bardzo często, warto bliżej poznać ten gatunek.

Skąd pochodzi kaczka krzyżówka?

Analizując występowanie krzyżówki na kuli ziemskiej bardzo łatwo można zauważyć, że występuje ona powszechnie nie tylko w Polsce, ale w wielu innych miejscach (praktycznie na każdym kontynencie). Co więcej z uwagi na dużą łatwość w przystosowywaniu się do nowych warunków została uznana za gatunek inwazyjny chociażby w Nowej Zelandii i Australii. Z uwagi na tereny, które zasiedla kaczka krzyżówka (Anas platyrhynchos) , została podzielona na dwa podgatunki:

• Anas platyrhynchos platyrhynchos – można go uznać za dominujący, jego przedstawiciele zasiedlają kontynent euopejski, azjatycki i Amerykę Północną,
• Anas platyrhynchos conboschas – zasięg występowania jest znacznie mniejszy, ogranicza się do Grenlandii.

Czym się różni samica od samca?

Powszechnie wiadomo, że samiec od samicy różni się bardzo, szczególnie w okresie godów. Samiec ma niezwykle stroje upierzenie. Najbardziej widoczna jest mieniąca się na zielona głowa, która „odcięta” jest od szyi, wyraźnym białym pasem. Przód oraz wierzch ciała są w odcieniach brązu, skrzydła nieco wpadają w szary, niemniej pojawiają się na nich czarne elementy. Dziób samców jest zawsze żółty z czarnym zakończeniem, nogi pomarańczowe.

Samice są znacznie mniej kolorowe, co nie znaczy, że prezentują się nieładnie. Głowa jest w odcieniach bieli i beżu, z ciemnym paskiem na oku. Pozostała część ciała pokryta jest piórami w kolorach brązu i pomarańczu. Dziób samic jest pomarańczowy, gdzieniegdzie z ciemnymi znaczeniami. Pisklęta, które wszyscy doskonale znamy z widzenia są pokryte żółtym puchem z ciemnym paskiem na oku. Należy zaznaczyć, że kaczki te bardzo łatwo rozmnażają się, tworząc krzyżówki międzygatunkowe. Łatwo to zauważyć, ponieważ osobniki takie są inaczej ubarwione –mogą posiadać białe plamy na ciele.

Jeśli chodzi o wielkość poszczególnych osobników, to jest bardzo zmienna. Najmniejsze mają długość ciała zaczynającą się od pięćdziesięciu centymetrów, największe dochodzą do sześćdziesięciu pięciu. Rozpiętość skrzydeł rozpoczyna się od siedemdziesięciu pięciu centymetrów, ale może wynosić nawet ponad sto. Masa ciała również waha się w szerokich granicach od siedmiuset pięćdziesięciu gram do ponad półtora kilograma.

Jak wyglądają toki i lęg u kaczki krzyżówki?

Kaczki krzyżówki wyprowadzają lęg raz do roku, zazwyczaj od kwietnia do lipca. Taniec godowy samców odbywa się w obrębie zbiorników wodnych. Wyginają wtedy ciało i pokazują samicom sterówki. Jednak to samica wybiera sobie partnera. Jeśli chodzi o gniazdo to kaczki są pod tym względem bardzo kreatywne, szczególnie te zamieszkujące duże miasta. W warunkach naturalnych budują gniazda w trawie (i z trawy jest zbudowane, wyścielone piórami), bądź jeśli istnieje taka możliwość na drzewach. Osobniki zamieszkujące śródmiejskie parki, czy sadzawki wodne mają dużo trudniej. Zdarza się, że z powodu braku alternatywy składają gniazda na balkonach, czy dachach. Samica składa przeciętnie od ośmiu do dwunastu jaj, o kremowych skorupkach. Po mniej więcej czterech tygodniach wylegają się pisklęta, w tym też momencie samce opuszczają swoje rodziny. Osobniki młodociane pozostają przy matce nawet sześćdziesiąt dni.

Jak wygląda dieta krzyżówek?

Jak łatwo zauważyć podczas spacerów nad zbiornikami wodnymi kaczki krzyżówki jedzą wszystko. W ich diecie przeważa pokarm roślinny, którego wyszukują zanurzając przód ciała do wody tak, że nad tafla pozostaje jedynie kuper. Niemniej krzyżówki nie wzgardzą również znalezionymi w wodzie i na lądzie skorupikami, larwami owadów, samymi owadami. Niestety ptaki, które preferują przede wszystkim pokarm przynoszony przez ludzi, czyli suchy chleb, często chorują. Najczęściej występujących schorzeniem jest anielskie skrzydło, które polega na deformacji stawów, a w efekcie deformacji skrzydeł i braku możliwości latania.

Czy kaczka krzyżówka podlega ochronie?

Analizując sytuacje na kaczek na świecie i ich wręcz ogromną ilość samodzielnie można wysnuć wniosek, że nie należy do ptaków zagrożonych wyginięciem. Jest to całkowicie poprawny wniosek. Co więcej krzyżówki na terenie naszego kraju uznawane są za gatunek łowny, można na nie polować od piętnastego sierpnia do dwudziestego pierwszego grudnia.

Niemniej zamiast tego lepiej udać się na polowanie z aparatem fotograficznym i uwiecznić piękne barwy samców w okresie godowym, albo sznur żółciutkich piskląt płynących w ślad za matką.