Kalina koralowa

Kalina jest bardzo ozdobnym krzewem – wytwarza dekoracyjne kwiaty i owoce. Dodatkowo jest cennym gatunkiem stanowiącym siedlisko i pokarm dla wielu gatunków zwierząt. Warto zwrócić na nią uwagę podczas weekendowych wycieczek na łono natury.

Występowanie i siedlisko

Kalina koralowa porasta niemal cały kontynent europejski, część środkową i zachodnią Azji, parę odmian tego gatunku można zaobserwować w Ameryce Północnej i na Dalekim Wschodzie. W Polsce spotkamy ją niemal w każdym zakątku kraju (poza wysokimi Tatrami). Kalina preferuje siedliska wilgotne – napotkamy ją przede wszystkim nad brzegami cieków wodnych, wód stojących czy na torfowiskach. Porasta brzegi lasów i śródpolne zarośla, w takich warunkach najlepiej rośnie i owocuje. Aczkolwiek krzewy poradzą sobie nawet przy znacznym ocienieniu. Najczęściej trafimy na nią w miejscach, gdzie gleba jest żyzna, o dużej zawartości próchnicy, zasobna w wapń. Nie bez powodu uznawana jest za gatunek odporny na zanieczyszczenia powierza, zasolenie – dzięki temu doskonale radzi sobie w warunkach wielkomiejskich.

Wygląd i morfologia

Kalina koralowa (Viburnum opulus) należy do rodziny piżmaczkowatych (Adoxaceae). Krzew przeciętnie dorasta do czterech metrów wysokości i osiąga około dwa metry szerokości. Korona jest asymetryczna o stosunkowo luźnej budowie.

Pędy pokryte są szarą korą z widocznymi licznymi przetchlinkami i wyraźnymi spękaniami. Najmłodsze gałązki są czerwonawe z połyskiem oraz widocznym owłosieniem. Liście mają długość dochodzącą do dziesięciu centymetrów i szerokości około ośmiu. Blaszka liściowa ma kształt szerokojajowaty, z trzema lub pięcioma klapami, u nasady ucięta lub sercowata. Jej brzeg jest piłkowany, dość nieregularnie. Górna strona liścia ma kolor ciemnej zieleni, dolna jest pokryta włoskami przez co wydaje się jaśniejsza. Wraz z zakończeniem okresu wegetacji przebarwiają się na intensywnie czerwony kolor. Na ogonkach liściowych wyrastają miodniki.

Kwiaty kaliny koralowej są niewielkie, białe zebrane w baldachogrona, których wielkość dochodzi do dziesięciu centymetrów. W obrębie kwiatostanu poszczególne kwiatki różnią się między sobą. Te zlokalizowane bliżej środka są obupłciowe, mniejsze, o kształcie dzwonka. Kwiaty położone na brzegu kwiatostany są większe, płonne – ich funkcją jest przede wszystkim wabienie owadów zapylających. Kwitnienie ma miejsce w maju, czerwcu i lipcu. Owadami zapylającymi są przede wszystkim muchówki, które roślina wabi wydzielając nieprzyjemny dla człowieka zapach.

Owocem kaliny kolorowej jest pestkowiec – kulisty, o czerwonym kolorze i widocznym połysku. Jego długość dochodzi do centymetra. W każdym pestkowcu znajduje się jedna pestka. Owoce dojrzewają w sierpniu i wrześniu i długo pozostają na roślinach.

Zastosowanie

Można uznać, że w krzewach kaliny koralowej tętni życie. Jest ona domem dla wieku gatunków zwierząt – chociażby słowików. Co więcej poszczególne części krzewów (owoce, nasiona, kora, pędy czy liście) są pożywieniem między innymi dla rudzików, drozdów, kun, bobrów czy norników.

Kalina koralowa jest też cennym gatunkiem uprawnym ze względu na swoje walory dekoracyjne. Doskonale nadaje się do ogrodów przydomowych, parków czy jako dekoracyjny element zieleni osiedlowej (aczkolwiek trzeba mieć świadomość, że jest krzewem trującym). Wśród odmian dekoracyjnych najlepiej znane są: ‘Pink Sensation’ o różowawych kwiatach, podobnie jak ‘Roseum’ o dużych kwiatostanach z różowym odcieniem, ‘Compactum’ o gęstym pokroju, karłowa odmiana ‘Nanum’, czy ‘Aureum’, której liście są złociste. Co ciekawe wykorzystywana jest przez ogrodników również jako krzew na niestrzyżone żywopłoty.

Kalina koralowa jest również cenią rośliną ze względu na swoje właściwości lecznicze. Od starożytności stosowana była jako lek na zapalenie gardła, środek na porost włosów oraz w celu zabijania pasożytów wewnętrznych. Wykazano, że kalina ma właściwości przeciwskurczowe, przeciwkrwotoczne, przeciwbólowe i uspokajające, działa również moczopędnie. Wykazano, że radzi sobie z najróżniejszymi skazami skórnymi. Obecnie stosowana jest w ziołolecznictwie. Zbierana jest przede wszystkim kora krzewów, owoce – dużo rzadziej kwiaty.

Kalina wykorzystywana jest również w weterynarii przy zwalczaniu pryszczycy u zwierząt gospodarskich oraz w leczeniu chorób układu oddechowego. Po przemrożeniu owoce można zbierać w celach spożywczych – wytwarza się z nich konfitury, syropy i galaretki. Warto nadmienić, że kalina jest rośliną miododajną.

Kalina w wierzeniach i symbolice

Gatunek ten często pojawiała się w kulturze Słowian. Była symbolem dziewictwa i natchnieniem dla wielu twórców, w szczególności poetów. Krzewy sadzono przy grobach przedwcześnie zmarłych młodych ludzi, gdzie miała symbolizować czystość i ogromny smutek.

Kalina w Dolinie Baryczy

Z uwagi na ogromną powierzchnię terenów podmokłych w Parku Krajobrazowym Doliny Baryczy kalinę uda nam się zlokalizować bez większych przeszkód. Będzie rosła przede wszystkim na okrajkach lasów, śródpolnych miedzach czy łąkowych zakrzaczeniach.