Jemiołuszka

Polska ornitofauna jest naprawdę bogata. Wśród ptaków zamieszkujących teren naszego kraju znajdziemy liczne gatunki o kolorowym upierzeniu, nadzwyczajnym śpiewie czy ciekawych zachowaniach. Warto obserwować swoje najbliższe otoczenie, aby sprawdzać czy w okolicy nie pojawili się przedstawiciele niewidzianych dotąd gatunków. Można też wybrać się do miejsc, które słyną z ornitologicznego bogactwa, chociażby do Doliny Baryczy. Spotkamy tam między innymi jemiołuszkę zwyczajną(Bombycilla garrulus), nazywaną również jemiołuchą.

Gdzie spotkać jemiołuszkę?

Jemiołuszki są ptakami związanymi przede wszystkim z zimnymi rejonami tundry i tajgi. Spotkamy je w lasach Skandynawii, na Syberii, ale także w północnej Ameryce, Kanadzie. Do Środkowej i Zachodniej Europy przylatuje w okresie zimowym. W Polsce spotkać je można właśnie podczas przelotów- zazwyczaj pojawiają się w listopadzie a odlatują w marcu, najpóźniej w pierwszych dniach maja. Zaobserwować je można głównie w ogrodach, parkach, czy śródpolnych zadrzewieniach, niemal zawsze poruszają się w dużej grupie, osobniki pojedyncze są niemal niespotykane. Pomimo, że nie jest ptakiem płochliwym i nie moi się ludzkiego towarzystwa nie zagląda do karmników.

Po czym poznać jemiołuszkę?

Jemiołuszki mają bardzo charakterystyczne upierzenie, dlatego łatwo je rozpoznać i zauważyć w okresie zimowym. Nie występuje wyraźny dymorfizm płciowy – samca od samicy można rozpoznać jedynie z bliska. Ptaki są są koloru szarobrązowego, o pastelowym odcieniu. Cechą charakterystyczną jest długi, ostro zakończony czub z piór na głowie. Na jasnym tle wyraźnie widać mocno kontrastowe, czarne pióra wokół oczu, na gardle i lotkach. Dodatkowo uroku nadają ptakom białe paski na skrzydłach, oraz różowe wykończenie lotek. Ptaki mają nogi i dziób w kolorze czarnym. Ciekawym elementem rzadko występującym u ptaków, którym mogą się poszczycić właśnie jemiołuszki są woskowe, zrogowaciałe płytki na na lotkach. U samców mają kolor intensywnie czerwony, u samic kolo jest jaśniejszy, natomiast osobniki młodociane mają płytki o barwie różowej.

Ptaki są krępej budowy ciała o długości od osiemnastu do dwudziestu jeden centymetrów. Rozpiętość skrzydeł wynosi mniej więcej trzydzieści pięć centymetrów. A masa ciała przekracza nieznacznie pięćdziesiąt gram.

Gdzie wiją gniazda jemiołuszki?

Przedstawiciele tego gatunku na swoje gniazda wybierają przede wszystkim drzewa iglaste. Do przygotowania konstrukcji wykorzystują drobne gałązki, trawę i porosty. Wnętrze gniazda wyścielone jest puchem, piórami, sierścią i drobnymi roślinami. Ptaki starają się ukryć gniazdo przed wzrokiem wszelkiego rodzaju intruzów i trzeba przyznać, że zazwyczaj ciężko się go dopatrzeć wśród gałęzi drzew.

Samica w ciągu roku wyprowadza jeden lęg – w maju lub czerwcu. Przeważnie jest to cztery do pięciu ciemno nakrapianych, niebieskawych jaj. Przez cały okres wysiadywania (około dwa tygodnie) samica nie opuszcza gniazda, a pokarm dostarcza jej partner. Po wykluciu młode ptaki przebywają w gnieździe przez dwa tygodnie, po tym czasie nabywają trudnej umiejętności latania. W tym czasie są karmione zarówno przez samca jak i przez samicę.

Młode ptaki mają pióra koloru brązowego na grzbiecie, białego z pręgowaniem na spodniej stronie ciała. W odróżnieniu od ptaków dorosłych znakowanie na gardle jest szarawe a nie czarne.

Co jedzą jemiołuszki zwyczajne?

W okresie wiosennymi i letnim, kiedy owadów jest pod dostatkiem to właśnie one są głównym składnikiem diety jemiołuszek. Ptaki polują przede wszystkim na komary i małe muchy. W okresie jesienno-zimowym ptaki zmuszone są przestawić się na pokarm roślinny. Chętnie spożywają owoce głogu, śliwy tarniny, róży, jałowca, ligustru, śnieguliczki czy jarzębiny. Zdarza się, że włączają do swojego menu pączki roślin i młode liście. Należy zaznaczyć, że nazwa ptaka wzięła się od jemioły, której owoce są chętnie jedzone przez ptaki. Wydalane przez poszczególne osobniki nasiona przyklejają się do kolejnych drzew na których siadają ptaki i tak dochodzi do zainfekowania drzew pasożytem.

Ptaki poszukują pokarmu w dużych grupach. Co warte podkreślenia proces trawienia u tego gatunku trwa nieco ponad siedem minut w związku z czym ptaki są stale głodne i muszą codziennie pobierać znacznie więcej pokarmu niż same ważą. (Jest to jednak dużą zaletą dla roślin, których nasiona dzięki jemiołuszkom są rozprzestrzeniana z miejsca na miejsce, bez uszkodzeń powodowanych przez soki trawienne, z którymi maja jedynie krótkotrwałą styczność).

Jak wygląda kwestia ochrony jemiołuszek?

Na terenie naszego kraju jemiołuszki są jedynie gośćmi w czasie przelotów. Nie występują gnieżdżące się pary. W zależności od sezony przylatuje bardzo zróżnicowana ilość ptaków, od niewielkiej po masowe przyloty. Niemniej w Polsce jemiołuszki zwyczajne objęte są ścisłą ochroną gatunkową.