Grubodziób

W Dolinie Baryczy występuje wiele naprawdę niesamowitych ptaków. Są to w dużej mierze gatunki związane ze środowiskiem nadwodnym jak czaple, kaczki czy bociany, ale nie tylko. Warto zwrócić uwagę chociażby na grubodzioba zwyczajnego (Coccothraustes coccothraustes). Jego inne nazwy to grubołusk, lub też pestkojad.

Gdzie spotkać grubodzioba?

Grubodziób zwyczajny występuje na terenie Azji i Europy (omija jedynie tereny Skandynawii), spotkamy go nawet w orientalnej Japonii. W zależności od populacji przedstawiciele tego gatunku prowadzą wędrowny, albo całkowicie osiadły tryb życia – na zimowiska lata przede wszystkim do Europy.

W naszym kraju zdarzają się pary zakładające gniazda i wychowujące młode, trzeba jednak przyznać, że są to nieliczne przypadki.

Biorąc pod uwagę miejsce, w których ptaki żyją wyróżniono szereg podgatunków między innymi:

• Coccothraustes coccothraustes cocothraustes – ptaki te zamieszkują przede wszystkim tereny Europy i Azji,
• Coccothraustes coccothraustes nigricans – przedstawicieli tego podgatunku spotkamy na obszarze Kaukazu i Krymu,
• Coccothraustes coccothraustes japonicus – te grubodzioby spotkamy na terenie Japonii, Kamczatki czy Sachalinu.

Grubodzioby na swoje siedliska wybierają przede wszystkim lasy mieszane, można je jednak spotkać na terenach podmiejskich, śródpolnych zadrzewieniach czy w pobliżu sadów. Trzeba przyznać, że szukają terytoriów położonych w bliskim sąsiedztwie zbiorników wodnych. Stąd też tereny Doliny Baryczy są dla niego wręcz wymarzonym siedliskiem życia.

Jak wygląda grubodziób?

Grubodzioba z całą pewnością trudno pomylić z innym ptakiem. Ma charakterystyczne, ciekawe ubarwienie oraz duży, masywny dziób (od którego wzięła się nazwa gatunkowa). Samiec i samica są do siebie zbliżone wyglądem i wielkością. Samce są nieco bardziej intensywnie wybarwione. Na pierwszy rzut oka najłatwiej dostrzec pomarańczowe ubarwienie na głowie, ogonie kuprze, oraz czarne znaczenie na gardle, przy oczach. Ciemniejszą pręgę można dostrzec również na skrzydłach, szczególnie kiedy ptaki lecą.

Co ciekawe potężny dziób ptaków zmienia kolor – zazwyczaj beżowy, w trakcie godów zmienia kolor na niebieskawy (ciekawe jest też sama budowa dzioba, który wewnątrz posiada liczne listewki i rowki – to dzięki nim z łatwością łapie różnego rodzaju, twardy pokarm i bez najmniejszych problemów może go rozłupać). Pisklęta są dosyć charakterystyczna z uwagi na prążki występujące na szyi, głowie i po bokach ciała. Ptaki dorosłe osiągają długość ciała ok osiemnaście centymetrów, przy rozpiętości skrzydeł dochodzącej do trzydziestu dwóch centymetrów. Masa ciała waha się między pięćdziesiąt a pięćdziesiąt pięć gram. Nie jest to więc gatunek ptaka, którego możemy uznać za szczególnie dużego – jest trochę większy od naszego wróbla, jednak dzięki ozdobnemu upierzeniu dużo łatwiej go dostrzec.

Jak wyglądają toki u grubodziobów zwyczajnych?

Grubodzioby wyprowadzają jeden lęg w ciągu roku, zazwyczaj na przełomie maja i czerwca,, aczkolwiek stwierdzono, że w nielicznych sytuacjach ptaki wyprowadzały powtórny lęg. Ptaki budują gniazda w koronach drzew. Wykorzystują do tego gałęzie, trawę, znalezione pióra czy futro zwierząt. Pestkojady tworzą monogamiczne pary.

Samica składa od trzech do sześciu jaj i samodzielnie je wysiaduje. Samiec w tym czasie dostarcza jej pokarm. Młode wykluwają się stosunkowo szybko, bo już po około dwóch tygodniach. Po kolejnych dwóch są gotowe opuścić gniazdo. Pisklęta są karmione przez oboje rodziców.

Co jedzą grubodzioby?

Już po samym kształcie i wielkości dzioba można się domyślić, że grubodzioby preferują w swojej diecie nasiona oraz różnego rodzaju pestki. Są to między innymi pestki wiśni, czereśni, ale także groch czy owoce leszczyny. Należy zaznaczyć, że przy tego typu pokarmie dziób ptaków ma kolosalne znaczenie. Uznaje się, że do rozłupania pestki wiśni konieczny jest nacisk około dwudziestu siedmiu do czterdziestu trzech kilogramów – dla grubodzioba nie stanowi to żadnego problemu. Poza tym w jadłospisie grubodziobów znajdziemy owoce, kwiaty, pączki roślin, a nawet mniejsze bezkręgowce – na owady poluje w czasie lotu. W sezonie letnim ptaki potrzebują dużo wody.

Zdarza się, że ptaki zimujące na terenie Polski podlatują to karmników i żywią się pokarmem przygotowanym dla wróbli i sikorek – w czasie zimy grubodzioby łączą się w stada liczące nawet ponad sto sztuk, także dochodzi do prawdziwych nalotów na karmniki.

Czy grubodzioby podlegają ochronie?

Z powodu niewielkiej liczebności na terenie naszego kraju grubodzioby objęte są ścisła ochroną gatunkową. Tak naprawdę nie ma określonego źródła powodującego niską liczebność ptaków. Czasami przepędzane są z sadów czereśniowych czy wiśniowych, aby nie niszczyły owoców w trakcie żywienie się pestkami. Niemniej biorąc pod uwagę ich niewielką ilość, nie jest to poważny problem dla sadowników.