Gęś białoczelna

W Dolinie Baryczy, jak i w całej Polsce występuje wielu przedstawicieli rodziny kaczkowatych (i wbrew pozorom nie są to jedynie kaczki). Jednym z nich jest gęś białoczelna (Anser albifrons), nazywana też gęsią białoczółką. Będąc w okolicy Stawów Milickich będziemy mieli okazję spotkać także inne gęsi, chociażby gęgawę i zbożową, warto jednak zwrócić uwagę na tą pierwszą. Mimo, że nie ma spektakularnie wybarwionych piór, ani nadzwyczajnych okrzyków godowych jest bardzo wdzięcznym obiektem obserwacji.

Występowanie

Białoczółka należy do grupy ptaków wędrownych. Zamieszkuje północną część Azji, Europy a także Amerykę Północną. Na zimowiska przylatuje w cieplejsze rejony Starego Kontynentu, do Środkowej Azji a także Ameryki Środkowej. W naszym kraju najłatwiej ja dostrzec właśnie podczas migracji, przede wszystkim na północy i zachodzie Polski, często tworzy duże, mieszane stada wraz z gęsia zbożową. Zdarza się, że niektóre ptaki pozostają u nas na zimę.

Z uwagi na występowanie w systematyce wyodrębniono pięć podgatunków: Anser albifrons albifrons – nazywana po prostu gęsią białoczelną – spotkamy ją w Europie, ale także na Syberii, Anser albifrons flavirostis – gęś grenlandzka, jak sama nazwa wskazuje zamieszkuje Grenlandię, Anser albifrons gambelli - podgatunek arktyczny, który opanował kanadyjską tajgę, Anser albifrons elgasi - gęś alaskańska, do zaobserwowania w obrębie południowej Alaski Anser albifrons sponsa – podgatunek spotkany na obszarze zachodniej Alaski.

Jak wygląda gęś białoczelna?

Spośród gęsi zbożowej, gęgawy i białoczelnej, ta ostatnia jest najmniejsza. Nie należy do najsmuklejszych ptaków – jej budowa zazwyczaj określana jest jako krępa, a efekt ten potęguje dodatkowo krótka szyja. Osiąga maksymalnie około osiemdziesiąt sześć centymetrów długości, przy rozpiętości skrzydeł dochodzącej do metra dwadzieścia i masie ciała wahającej się pomiędzy półtora a nieco ponad trzy kilogramy. Nie dostrzeżemy także dymorfizmu płciowego – samiec i samica ubarwione są jednakowo. Pióra mają barwę szarą, przy czym grzbiet jest nieco jaśniejszy, pokryty pręgami. Z uwagi na białe znaczenie wokół oczu i u nasady dzioba gęś ta otrzymała nazwę gatunkową. Sam dziób jest różowy. Młode są nieco inaczej ubarwione niż osobniki dorosłe. Mianowicie nasada dzioba jest szara, a na brzuchu można dostrzec brązowane plamy.

Jaja i młode

Na tereny lęgowe gęś białoczelna przylatuje wiosną, w marcu i kwietniu. Przeważnie są to trudnodostępne, podmokłe tereny. Najczęściej gniazdowanie odbywa się w koloniach. Samo gniazdo buduje samica, wykorzystują przy tym źdźbła traw, zebrany mech oraz puch. Miejsce pod budowę zazwyczaj zlokalizowane jest w pobliżu zbiornika wodnego, czasami samica stara się je ukryć wśród traw. Znajduje się ono bezpośrednio na powierzchni gruntu. Cztery jaja (maksymalnie sześć) samica składa na przełomie maja i czerwca, a następnie wysiaduje je przez około cztery tygodnie. Jaja są początkowo brudno białe jednak z czasem coraz bardziej brązowieją. Rolą samca, w okresie wysiadywania przez samicę jaj jest przede wszystkim obrona gniazda. Dopiero po wykluciu piskląt bierze czynny udział w ich wychowaniu. Kiedy młode są już samodzielne (zdolność do lotu uzyskują zazwyczaj około czterdziestego dnia życia) rodziny łączą się w większe grupy, by w październiku polecieć wspólnie na zimowiska.

Co ciekawe gęsi białoczelne mogą się krzyżować z gęsiami domowymi.

Codzienny jadłospis.

Gęś białoczelna nie ma specjalnie wygórowanych preferencji pokarmowych. Żywi się przede wszystkim pokarmem roślinnym, zdobywanym na łąkach i polach. W przeważającej części są to trawy, zboża a także pozostawione na polach uprawnych resztki, chociażby kukurydza. Podczas żerowania bardzo często tworzą duże grupy wraz z gęsiami zbożowymi. Niestety fakt, że ptaki zapuszczają się na terytoria rolników sprawia, że nie są lubiane w tym środowisku. A często wręcz uznawane za szkodniki upraw.

Ochrona gęsi białoczelnej

Gęś białoczółka jest ptakiem łownym. Można na nią polować od początku września do dwudziestego pierwszego grudnia (w województwach dolnośląskim, wielkopolski, lubuskim oraz zachodniopomorskim okres ten jest przedłużony do końca stycznia). Dodatkowo z uwagi na fakt, że od lat osiemdziesiątych XX wieku zanotowano wzrost liczebności ptaków nie jest objęta specjalną formą ochrony.

Gdzie i kiedy najłatwiej spotkać gęś białoczółkę?

Osoby zainteresowane podpatrzeniem zwyczajów gęsi białoczelnej w jej naturalnym środowisku z pewnością powinny się udać do Doliny Baryczy. Największe prawdopodobieństwo, że dostrzeżemy ten konkretny gatunek ptaka będziemy mieć, kiedy udamy się na Łąki Odolanowskie, oczywiście w okresie migracji ptaków. Oczywiście trzeba zachować dużą czujność, ponieważ z uwagi na mieszane grupy i duże podobieństwo łatwą ją pomylić z gęsią zbożową.