Czernica

Czernica jest tylko jedną z licznych nazw pod którymi kryje się gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych. Określany jest też mianem kaczki czubatej, kaczki czarnoczubej albo kaczki czernicy (łac. Aythya fuligula). Z uwagi na ubarwienie tej kaczki nie można pomylić z żadną inną.

Gdzie spotkać kaczkę czarnoczubą?

Czernicę spotkamy w północnych obszarach Europy oraz Azji (w skrócie można uznać, że występuje od Islandii po Mongolię). W zależności od miejsca zamieszkania przedstawiciele tego gatunku prowadzą wędrowny, lub osiadły tryb życia. Na migracje decydują się przede wszystkim ptaki zamieszkujące nieco zimniejsze rejony Starego Kontynentu. Zimę spędzają nad Morzem Śródziemnym, w Afryce czy Azji. Jeśli chodzi o występowanie kaczki czubatej w naszym kraju to uda się ją dostrzec przede wszystkim w niżowych rejonach Polski. Szczególnie licznie jest obserwowana w Dolinie Baryczy i w rejonie Oświęcimia. Jej ulubionymi siedliskami są duże zbiorniki wodne, otoczone łąkami, o brzegach porośniętych roślinnością szuwarową. Niemniej zdarza się, że zamieszkuje małe miejskie oczka wodne. Na zimowiska udaj się przede wszystkim na wybrzeże morza bałtyckiego.

Co jest charakterystycznego w wyglądzie czernicy?

W wyglądzie samca i samicy można dostrzec różnicę, przy czym w szacie spoczynkowej jest ona mniej widoczna. Samiec w czasie toków w przeważającej części jest metalicznie czarny, poza białymi bokami ciała. Cechą charakterystyczną jest długi czarny czub z tyłu głowy. Po okresie godów ubarwienie jest nieco mniej spektakularne – ciemnobrązowe z szarymi bokami. Samica jest brązowa a jej czubek jest znacznie mniejszy. Ciekawym i wyróżniającym się elementem są oczy, które u dorosłych osobników mają barwę żółtą. Osobniki młodociane są zbliżone kolorem upierzenia do samic, przy czym czubek na głowie jest ledwo dostrzegalny a oczy jasnobrązowe.

Jeśli chodzi o wielkość to jest to gatunek mniejszy niż powszechnie występująca w naszym kraju kaczka krzyżówka. Długość ciała waha się pomiędzy czterdzieści a czterdzieści siedem centymetrów, przy rozpiętości skrzydeł oscylującej koło siedemdziesięciu centymetrów i masie ciała od kilograma do półtorej.

Gdzie gniazdują czernice?

Kaczki z tego gatunku zakładają gniazda zawsze w bezpośrednim sąsiedztwie zbiorników wodnych. Wybór miejsca jest jednak dość zróżnicowany – mogą to być nadwodne szuwary, platformy pływające po wodzie, wysepki (preferują miejsca odludne, do których drapieżniki będą miału utrudniony dostęp). Budowane są z roślin – przede wszystkim z traw. Samica nie ma układa specjalnie zaawansowanej konstrukcji, zbiera materiał i za pomocą ruchów ciała mości wgłębienie. Co ciekawe ptaki z tego gatunku bardzo chętnie lęgną się wśród mew śmieszek. Dzięki temu, gdy tylko na horyzoncie pojawia się drapieżnik są ostrzegane przez głośne krzyki, a dodatkowo mewy przystępują do grupowego ataku.

W ciągu roku samica składa jaja jednokrotnie. Ich ilość jest bardzo zmienna od trzech do nawet dwudziestu, zazwyczaj siedem do dziesięciu. Zdarza się, że kilka samic składa jaja do tego samego gniazda. Ptaki robią tak, aby jak największa ilość ich piskląt przyszła na świat i przetrwała (czasami w jednym gnieździe znajdują się pisklęta różnych gatunków, co niekoniecznie jest dobrym rozwiązaniem, ponieważ w późniejszym życiu również łączą się w pary z przedstawicielami innych gatunków). Skorupka złożonych jaj jest zielonkawa. Samica wysiaduje je samodzielnie przez około trzy, cztery tygodnie. Również na późniejszym etapie życia młodymi zajmuje się wyłączni matka. Pisklęta są niezwykle samodzielne i ciekawe świata – już po niecałej dobie od wyklucia opuszczają gniazdo. Pełną niezależność uzyskują po maksymalnie pięćdziesięciu dniach. Najbardziej długowieczne ptaki dożywają nawet siedemnastu lat.

Co lubą jeść kaczki czubate?

Przedstawiciele tego gatunku przyjmują zarówno pokarm zwierzęcy jak i roślinny. Przede wszystkim jedzą mięczaki (racicznice, sercówki, omułki) nie wzgardzą jednak owadami czy larwami. Zdarza się, że polują na niewielkie ryby a dietę uzupełniają różnego rodzaju nasionami. Po pokarm są wstanie nurkować nawet na głębokość dziesięciu metrów, zazwyczaj zbierają go z powierzchni wody.

Co zagraża czernicy?

Kaczka czarnoczuba jest gatunkiem łownym. Niestety można zaobserwować ciągłe zmniejszanie się populacji. Główną przyczyną są zmiany w gospodarce wodnej. Ptak ten preferuje raczej płytkie zbiorniki, a stawy są coraz częściej pogłębiane. Co więcej dąży się do likwidacja naturalnych wysepek i zmniejszenia ilości roślin wodnych. Sporym zagrożeniem dla gatunku są drapieżniki – wydry i coraz powszechniej występująca norka amerykańska. Dużo osobników ginie też atakowana przez ptaki drapieżne.

Gatunek stara się dostosować do zmieniających się warunków środowiskowych, w związku z tym możemy je coraz częściej dostrzec w zalanych wyrobiskach kopalni, polach irygacyjnych czy na różnego rodzaju zbiornikach wodnych związanych z działalnością przemysłową.