Brodziec

Do rodziny bekasowatych należy między brodziec piskliwy (Actitis hypoleucos). Nazywany jest również brodźcem krzykliwym, piskliwcem albo kuliczkiem piskliwym. Jak łatwo zauważyć wszystkie przydomki odnoszą się do charakterystycznych dźwięków wydawanych przez przedstawicieli tego gatunku. I jest to w stu procentach trafne spostrzeżenie - bardzo często zanim uda nam się zobaczyć tego drobnego ptaszka będziemy mieli okazję usłyszeć jego donośny głos. Jest to swoisty okrzyk bojowy, ponieważ brodźce z niezwykłą zaciętością i zaangażowaniem bronią swoich terenów lęgowych.

Gdzie występują brodźce piskliwe?

Brodźce zamieszkują dość szeroki areał – spotkamy je w środkowej części Europy oraz na terenie Azji. Piskliwce są ptakami wędrownymi. Przemieszczają się na przełomie kwietnia i maja oraz od lipca do listopada. Na zimowiska udają się w najcieplejsze rejony Europy, czyli przede wszystkim nad basen Morza Śródziemnego, ale również do Afryki, czy nawet bardzo odległej Australii.

W Polsce spotkamy go zarówno na terenach niżowych jak i podgórskich, niemniej nie jest gatunkiem występującym powszechnie i regularnie na terenie naszego kraju. W jednych rejonach jest obserwowany dość często, w innych jedynie sporadycznie.

Na swoje siedlisko ptaki wybierają przede wszystkim dzikie brzeg rzek i strumieni. Rzadziej decydują się osiedlić na zarośniętych wysepkach czy nad wodami stojącymi. Nie lubią mulistych brzegów, preferują te pokryte żwirem bądź piaskiem.

Jak wyglądają brodźce krzykliwe?

Samiec i samica brodźca są trudne do odróżnienia, w wyglądzie zewnętrznym występują niewielkie różnice. Podczas toków upierzenie w przeważającej części przybiera barwę oliwkową z wyraźnymi, czarnymi plamami. Jedynie część głowy i szyi pozostają szare, a spód ciała biały. Dobrze widoczna jest biała brewka nad oczami.

Po okresie lęgowym ptaki są mniej strojne – tracą ciemniejsze znaczenia a szyja blednie i zlewa się z barwą na spodniej stronie ciała ptaków. Młode ptaki są niemal identyczne jak dorosłe, jedyną różnicę można dostrzec w rudych plamkach na grzbiecie.

Jeśli chodzi o sylwetkę, to można ją określić jako nieco bardziej przysadzistą niż u pozostałych brodźców – mają krótsze nogi, również dziób nie jest tak długi jak u innych przedstawicieli tego rodzaju.

Brodźce nie są ptakami dużymi przeciętna długość ciała wynosi między dwadzieścia a dwadzieścia dwa centymetry. Rozpiętość skrzydeł jest zmienna i waha się się od trzydziestu trzech do czterdziestu centymetrów. Duże różnice można dostrzec w wadze ptaków – najmniejsze osobniki osiągają zaledwie trzydzieści pięć gram, natomiast największe nawet osiemdziesiąt pięć.

Jak wyglądają toki u brodźców piskliwych?

Brodźce w miejsca, gdzie będą zakładać gniazda przylatują już jako para. Natychmiast zajmują fragment brzegu, którego w późniejszy okresie bronią przed wszelkimi intruzami (stąd też donośne okrzyki, gdy w ich kierunku zbliża się intruz). Co więcej w kolejnych sezonach ptaki wracają na to samo miejsce (co wcale nie oznacza, że brodźce są sobie wierne i pozostają w stałych związkach). Samce wykonują przed partnerkami swoisty taniec godowy. Zaczynają jeszcze podczas lotu, wznosząc się nisko nad lustrem wody, następnie siadają na ziemi i „tańczą” wokół swojej wybranki. Oczywiście przez cały czas słychać ich donośny, charakterystyczy głos. Kolejnym etapem toków jest przygotowywanie gniazda – samce wykopują w piasku zagłębienia (dodatkowo ukryte pod gałęziami krzewów, lub osłonięte trawami) a samice wybierają jedno, ich zdaniem najlepsze. Po czym moszczą je źdźbłami traw. Zdarza się jednak, że gniazdo przygotowywane jest między roślinami wodnymi.

W sezonie samica składa jaja jednokrotnie. Zazwyczaj w maju lub czerwce pojawiają się w gnieździe cztery sztuki, o brązowawych, nakrapianych skorupkach. Przez kolejne trzy tygodnie są one wysiadywane przed obydwoje rodziców. Co ważne ptak, który akurat jest poza gniazdem, zawsze pozostaje w jego pobliżu i uważnie rozgląda się po najbliższej okolicy w poszukiwaniu ewentualnego zagrożenia. Pisklęta udają się na rekonesans terenu, już po kilku godzinach od wyklucia można je zobaczyć poza gniazdem. Po trzech tygodniach od wylęgu potrafią już latać, a po miesiącu są już w pełni niezależne i nie wymagają dalszego zainteresowania ze strony rodziców.

Czym żywią się brodźce krzykliwe?

Jest to gatunek typowo mięsożerny. Na codzienne posiłki składają się przede wszystkim owady, dżdżownice, małe mięczaki oraz pajęczaki. Swoje ofiary wynajdują na brzegach zbiorników wodnych.

Czy brodźce są szczególnie rzadkim gatunkiem?

Na terenie naszego kraju występuje maksymalnie dwa tysiące par brodźców krzykliwych. W związku z tym ptaki podlegają ścisłej ochronie gatunkowej. Podstawowym problemem dla tych ptaków jest stale zmniejszająca się liczba siedlisk, w jakich mogą się rozmnażać. Niestety w szybkim tempie regulowane są koryta kolejnych rzek oraz zanikają wysepki.