Biegus zmienny

Biegus jest stosunkowo niewielkich rozmiarów ptakiem, które spotkamy również na terytorium Polski. Należy do rodziny bekasowatych a jego łacińska nazwa to Calidris alpina. Choć samo słowo biegus dla wielu osób będzie się wydawało obce, wystarczy zobaczyć zdjęcie żeby skojarzyć je z właścicielem.

Gdzie mieszkają biegusy zmienne? Czyli o występowaniu i siedliskach.

W zależności od miejsca występowania biegusy podzielono na szereg podgatunków. Analizując je możemy zauważyć, że spotkamy je w naprawdę wielu zakątkach kuli ziemskiej.

• Calidris alpina arctica- podgatunek ten występuje na Grenlandii, ale podczas migracji spotkamy go w ciepłej Afryce.
• Calidris alpina schinzii- część tej populacji również zamieszkuje Grenlandię, ale również Skandynawię, Wyspy Owcze, Islandię, możemy je również spotkać na terenie naszego kraju.
• Calidris alpina alpina – ten podgatunek podobnie jak poprzednie również upodobał sobie chłodne rejony między innymi północną część Rosji oraz Laponie. W czasie zimy spotkamy go w rejonie Morza Śródziemnego, a nawet w Indiach.
• Calidris alpina actites – to tym podgatunku wiemy nico mniej, zamieszkuje cześć Sachalinu, nie wiadomo natomiast w jakie rejony udaje się na zimowiska.
• Calidris alpina kistchinskii - zimowiska tego pogatunku również są nieustalone, wiemy natomiast, że zamieszkuje rejon morze Ochoskiego, Kamczatkę i Góry Koriackie.
• Calidris alpina arcticola – w tym wypadku przenosimy się w zupełnie inny rejon globu, mianowicie na Alaskę i do Kanady, przedstawiciele na zimowiska latają na Daleki Wschód.
• Calidris alpina pacifica – podobnie jak poprzednio wymieniony podgatunek, ptaki spotkamy na Alasce, ale na zimowiska latają jedynie w obrębie Ameryki Północnej.
• Calidris alpina hudsonia – podgatunek kanadyjski, na zimowiska lata do Meksyku, oraz na Zachód Stanów Zjednoczonych.

Na terenie Polski pojawiają się dwa podgatunki, mianowicie Calidris alpina alpina oraz Calidris alpina schinzii (w tym przypadku cześć osobników nawet gniazduje na obszarze naszego kraju). Najczęściej pojawiają się na wybrzeżu morza bałtyckiego, ale również odnotowywano ich obecność w Dolinie Baryczy.

Biegusy wybierają na swoje siedlisko przede wszystkim tereny podmokłe, bez drzew, aczkolwiek z miejscami, gdzie można spokojnie ukryć gniazdo przed drapieżnikami. Po odchowaniu młodych można jest spotkać na brzegach słonych i słodkich zbiorników wodnych. Ptaki lubią się jednak zapuszczać nawet daleko w głąb lądu.

Jak wygląda biegus zmienny?

Wygląd biegusów jest dość charakterystyczny. W skrócie można go określić jako upierzoną kulkę z długimi nogami i równie długim dziobem. Upierzenie ptaków jest w barwach szarych i białych. Charakterystyczna jest ciemna plama na brzuchu poszczególnych osobników. W szacie godowej na plecach pojawia się rdzawe ubarwienie. Nogi i dziób zawsze czarne. Przeciętnie ptaki osiągają długość ciała pomiędzy piętnaście a trzydzieści centymetrów, rozpiętość skrzydeł waha się pomiędzy trzydzieści pięć a czterdzieści centymetrów a masa ciała najmniejszych przedstawicieli gatunku to trzydzieści gram a największych przekracza osiemdziesiąt . Są to dość istotne różnice.

Jak przebiegają toki?

Ptaki na lęgowiska zaczynają się zlatywać w marcu, ostatnie osobniki pojawiają się w maju. Samce wybierają swoje terytorium, po czym wykonują podniebny taniec połączony z niskim śpiewem, żeby przypodobać się samicy. Budują parę gniazd, z których partnerka wybiera jedno, według niej najlepsze, po czym zaczyna w nim mości dla przyszłego potomstwa. Samo gniazdo znajduje się na ziemi, w miejscu trudnym do dostrzeżenia.

Samica składa najczęściej cztery jaja. Są one wysiadywane przez oboje rodziców (zazwyczaj w przedziale szesnaście – dwadzieścia dwa dni). Po wykluciu pisklęta są doglądane zarówno przez matkę jak i przez ojca. Po około czterech tygodniach osobniki młodociane są już w pełni samodzielne.

Co lubią jeść biegusy zmienne?

Dieta tego gatunku jest bardzo zróżnicowana. Ptaki chętnie polują na larwy owadów, skorupiaków, nie wzgardzą ślimakami, małżami, ale także dla urozmaicenia chętnie sięgają po pokarm roślinny. Smacznych kąsków poszukują podczas brodzenia wzdłuż brzegów zbiorników wodnych, w mulistym dnie. Jest to widok dość powszechny chociażby na nadbałtyckich plażach.

Czy biegusom zmiennym coś zagraża?

W Polsce przedstawiciele tego gatunku objęci są ścisłą ochroną gatunkową. Co więcej biegus zmienny został uznany za silnie zagrożony wyginięciem i wpisany do Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt. Jest też wymieniony w Dyrektywie Ptasiej. Najwięcej, udało się odnotować dwadzieścia par ptaków, które zdecydowały założyć gniazdo na terenie naszego kraju. W czasie przelotów udaje się zaobserwować więcej osobników.

Co sprawia, że gatunek zagrożony jest wyginięciem? Przede wszystkim zarastanie łąk przez gatunki takie jak trzcina, osuszanie podmokłych terenów, a także coraz większa ekspansja ludzi na dzikie plaże, które stają się nieprzyjazne dla biegusów.