Bernikla kanadyjska

Słysząc po raz pierwszy nazwę gatunku bernikla kanadyjska (Branta canadensis), większość z nas zapewne nie miała by pojęcia nie tylko jak wygląda to zwierzę, ale nawet czy jest gadem, płazem czy ssakiem. Tymczasem tajemnicza bernikla jest ptakiem z rodziny kaczkowatych. Coraz częściej można ją spotkać na terenie Polski. Chociażby na terenie Gdańska, gdzie na wolności występuje klika par tych ptaków, które uciekły z miejscowego zoo.

Czy bernikle kanadyjskie spotkamy w Polsce?

Bernikle kanadyjskie nie są ptakami typowymi dla naszej rodzimej fauny. Jest gatunkiem północnoamerykańskim, który do Europy został przywieziony jako ptak ozdobny (hodowany gównie w ogrodach i parkach – pierwszych przedstawicieli w Niemczech można było spotkać około 1928 roku). Ich ojczyzną są Stany Zjednoczone i Kanada, głównie północne części tych państw, niemniej w okresie zimy ptaki migrują w cieplejsze rejony, położone bardziej na południe. Jak to miało miejsce również z innymi gatunkami zwierząt i roślin sprowadzonymi z innych kontynentów do Europy ptakom udało się uciec z zamkniętych terenów i powoli opanowywały kolejne obszary, a nawet kontynenty. Co więcej bernikla kanadyjska bardzo łatwo przystosowuje się do nowych warunków środowiskowych i uznawana jest za groźny gatunek inwazyjny. W Polsce można ją spotkać już od wielu lat między innymi w Dolinie Baryczy, na Kaszubach czy Zalewie Wiślanym. Przylatuje do nas w październiku, natomiast odlatuje w marcu. Przedstawicieli tego gatunku bardzo często można spotkać w dużych stadach mieszanych, z innymi gatunkami gęsi, które gnieżdżą się u nas na stałe.

Bernikla kanadyjska preferuje przede wszystkim siedliska podmokłe – bagna, łąki, można ją dostrzec również nad stawami hodowlanymi, czy nad jeziorami. Warto dodać, że jest to ptak mało płochliwy, który dosyć łatwo przyzwyczaja się do przebywania w pobliżu ludzi. W związku z tym nawet dzikie ptaki mogą osiedlać się na terenie miast.

Jak rozpoznać bernikle kanadyjskie?

Bernikle są dużymi ptakami, o stosunkowo krępej budowie ciała. Niemniej posiadają długą szyję i małą, czarną głowę z białymi plamami po bokach. Reszta upierzenia jest brązowa z jasnymi prążkami, jedynie piersi u ptaków moją jaśniejszą barwę. Nogi i dziób bernikli są czarne. W obrębie gatunku nie występuje dymorfizm płciowy – jedyna różnica jest dostrzegalna w wielkości ptaków. Przeciętna długość ciała waha się pomiędzy czterdzieści pięć a sto dziesięć centymetrów, rozpiętość skrzydeł może wynosić niemal dwa metry. Masa ciała najlżejszych osobników to około dwa kilogramy, natomiast najcięższe przekraczają masę sześciu kilogramów. Wśród bernikli kanadyjskiej wyróżnia się aż jedenaście podgatunków, które różnią się między sobą wielkością i masą (niegdyś wyróżniano jeszcze jeden podgatunek, zamieszkujący rejon cieśniny Beringa, jednak uznano go za wymarły).

Jak przebiegają toki i wysiadywanie jaj u bernikli?

O tokach wiadomo niewiele. Ptaki w trzecim roku życia po raz pierwszy łączą się w pary i rozmnażają. Gniazdo jest niewielkim zagłębieniem w ziemi, zazwyczaj na brzegu zbiornika wodnego, albo na wysepce. Wnętrze wyścielone jest roślinami – przede wszystkim trawą i suchymi liśćmi. Samica składa około pięciu jaj, następnie wysiaduje je przez mniej więcej trzydzieści dni. Samiec pełni stałą wartę przy gnieździe – w tym czasie ptaki stają się bardzo agresywne (w hodowlach muszą być wręcz separowane od siebie, gdyż dochodzi do poważnych walk pomiędzy samcami). Pisklęta dość szybko po wykluciu pływają za dorosłymi osobnikami i samodzielnie poszukują pokarmy. Bez pomocy rodziców radzą sobie po około sześćdziesięciu dniach od wyklucia.

Jak wygląda jadłospis bernikli kanadyjskich?

Gatunek ten preferuje przede wszystkim pokarm roślinny. Ptaki poszukują jedzenia głównie na lądzie – jedzą trawy, zboża, ale także pozostałości po zbiorach na polach. Podobnie jak inne gęsi mające podobne gusta uznawana jest przez rolników za szkodnika. Duże stada składające się z przedstawicieli tego gatunku podczas żerowania dopuszczają się niszczenia upraw (największy problem tego typu mają rolnicy z Nowej Zelandii, gdzie bernikla kanadyjska przeprowadziła prawdziwą inwazję a ogromne stada niszczą bardzo rozległe powierzchnie uprawne). Zdarza się, że bernikla kanadyjskie spożywają również pokarm pochodzenia zwierzęcego, nie jest to jednak ich przysmak.

Czy ochrona tego gatunku jest konieczna?

Jak wcześniej wspomniano bernikla kanadyjska doskonale sobie radzi na terenie Europy i zajmuje coraz większe rejony starego kontynentu. Niemniej w tym momencie nie zagraża ona naszym rodzimym gatunkom ptaków, które zamieszkują podobne siedliska. W świetle prawa europejskiego bernikla uznawana jest za gatunek łowny. Niemniej jest również cenionym ptakiem hodowlanym, który powszechnie można spotkać chociażby w parkach miejskich na terenie Wielkiej Brytanii ( to stamtąd rozprzestrzeniły się na całą Europę).