Batalion

Wybierając się chociażby do Doliny Baryczy warto zwrócić uwagę na średniego ptaka z rodziny bekasowatych mianowicie bataliona (Calidris pugnax). Zwany jest też bojownikiem batalionem, batalionem zmiennym, biegusem bojownikiem, albo po prostu bojownikiem. Jak łatwo się domyślić jego nazwa nie wzięła się znikąd – jest to ptak waleczny, który w czasie toków ze wszystkich sił stara się przypodobać samicom. Warto dodać, że batalion znajduje się w logo Biebrzańskiego Parku Narodowego, co można uznać za swego rodzaju nobilitację.

Gdzie spotkać bataliona?

Bataliony zmienne spotkamy na terenach północno-wschodniej Europy a także na obszarze Syberii. W czasie zimy przenosi się w cieplejsze rejony między innymi do Indii, na Bliski Wschód oraz do upalnej Afryki – przemierza więc odległości około piętnasty tysięcy kilometrów. W Polskie spotkamy go przede wszystkim podczas wędrówek migracyjnych, niewielka grupa ptaków decyduje się założyć u nas gniazda i wychować młode. Spoza wspomnianą wcześniej Doliną Baryczy spotkamy go w rejonie Bagien Biebrzańskich, nad Zalewem Sulejowskim, w dolinie rzeki Bug.

Ptaki wybierają przede wszystkim tereny podmokłe, łąki przy zbiornikach wodnych, bagna czy torfowiska. I właśnie takie siedliska może znaleźć w Dolinie Biebrzy, gdzie występuje najliczniej i między innymi, dlatego teren ten podlega ochronie.

Wygląd

U ptaków z tego gatunku występuje wyraźny dymorfizm płciowy, przez co łatwo zorientujemy się czy obserwujemy samca czy samicę. Samce są dużo większe od swoich towarzyszek. Nie zmienia to faktu, że budowę oboje mają typową dla ptaków brodzących, czyli długie nogi, małą głowę i nieznacznie zaznaczoną szyję. Ubarwienie nie jest szczególnie spektakularne, nawet podczas sezonu godowego. Wtedy ptaki mogą się pochwalić dodatkową kryzą wokół szyi, która wyróżnia się na tle pstrokatego ciała. Ciekawy widok przedstawiają pióra na głowie, który w skutek skręcenia przypominają uszy (ich kolor jest dosyć zmienny od zupełnie białych po czarne). Uważa się, że kolor upierzenia samców jest cechą indywidualną i całkowicie niepowtarzalną.

Samice i młode osobniki nie mają ani kryzy, ani piór przypominających uszy. Przeważająca część ciała jest szarobrązowa, lekko nakrapiana.

Z uwagi na dużą różnicę w wielkości ptaków przyjmuje się, że samce osiągają długość ciała od dwudziestu dziewięciu do trzydziestu dwóch centymetrów a samice od dwudziestu dwóch do dwudziestu sześciu centymetrów. Rozpiętość skrzydeł podawana jest w przedziale pomiędzy czterdzieści cztery a pięćdziesiąt dziewięć centymetrów. A masa ciała waha się od siedemdziesięciu do dwustu pięćdziesięciu gram – jest to więc bardzo szeroki zakres.

Jak wyglądają toki u batalionów?

Na tereny lęgowe w pierwszej kolejności przylatują samce, dopiero kilka tygodni później zjawiają się ich przyszłe partnerki. W tym momencie samce zaczynają prezentować swoje upierzenie godowe – puszą się i trzęsą głowami, pozorują również walki. To właśnie z tego powodu bataliony otrzymały swoją nazwę oraz przydomek – bojownik. Ptaki nie łączą się w pary, ale samce szybko porzucają swoją wybrankę i wracają na ptasią arenę żeby przypodobać się innym samicom. Samica sama zakłada gniazdo (wygrzebuje jamę w ziemi i wypełnia się suchymi trawami) po czym składa przeciętnie cztery jaja. W ciągu roku jednokrotnie dochodzi do wylęgu. Po około trzech tygodniach wysiadywania wylęgają się młode ptaki, które kolejne trzy tygodnie pozostają z matką, a następnie zaczynają prowadzić samodzielne, dorosłe życie.

Co wchodzi w skład diety batalionów?

Bojowniki preferują pokarm zwierzęcy. Polują na drobne bezkręgowce (larwy, owady, pajęczaki, nie wzgardzą ślimakiem czy różnego rodzaju skorupiakami złowionymi w stawach). Dietę uzupełniają pokarmem roślinnym, zdarza się, że jedzą nasiona czy jagody najróżniejszych gatunków. Można więc uznać, że maja dosyć zbilansowaną dietę. Pokarm zdobywają podobnie jak inni przedstawiciele rodziny bekasowatych, czyli brodząc w płytkiej wodzie, wzdłuż brzegów śródlądowych zbiorników wodnych. Można to uznać za zachowanie typowe dla przedstawicieli tej ptasiej rodziny.

Czy bataliony potrzebują specjalnej ochrony?

Jak wcześniej wspomniano bataliony są nielicznymi ptakami lęgowymi na terenie Polski – stwierdzono, że na terenie naszego kraju gnieździ się maksymalnie dwieście par. W związku z tym objęte są ścisłą ochroną gatunkową. Został również wpisany do Polskiej czerwonej księgi zwierząt jako gatunek zagrożony wyginięciem. Największym problemem z jakim musza się zmierzyć ptaki jest osuszanie podmokłych terenów, w tym bagien oraz szybkie porastanie podmokłych łąk przez krzewy i wysokie rośliny zielne (spowodowane zaprzestaniem wypadu zwierząt gospodarskich). Ochrona naturalnych siedlisk jest więc podstawą, która będzie prowadzić do zachowania tego gatunku, a także wielu innych gatunków ptaków, które wybierają tego typu siedliska.